Przejdź do treści

Książki o Izraelu

Facebook
Twitter
LinkedIn
Email

KSIĄŻKI O IZRAELU 

Chciałbyś dowiedzieć się więcej o kulturze oraz historii Państwa Izrael? Przejść się uliczkami Jerozolimy, poczuć rytm Tel-Awiwu a może zobaczyć jak wygląda codzienne życie w kibucu? Poniżej przedstawiam listę 10 książek, które pomogą przenieść się wyobraźnią w te miejsca i lepiej zrozumieć kulturę, zwyczaje oraz społeczeństwo zamieszkujące Izrael. 

1. Najtrudniej jest spotkać Lilit. Opowieści chasydzkich kobiet, H. Grupińska 

Jest to zbiór historii, które na pewno zainteresują fanów takich seriali jak „Unorthodox” i „Shtisel”, ale nie tylko. Książka przedstawia hermetyczny i nieufny świat izraelskich chasydek, najbardziej ortodoksyjnych spośród religijnych Żydówek. Autorce udała się rzecz niezwykle trudna – przekonała chasydzkie kobiety do rozmawiania, pozyskała ich zaufanie i serdeczność. Szczelnie zamknięte przez tradycję i mężczyzn, kształcone tak, by wiedziały, że wiedzieć nie muszą, wypełniają swój los według schematu obowiązującego od wieków. Bo tak postępują skromne, milczące i pracowite kobiety. A jednak – dokonując indywidualnych wyborów w ramach wytyczonych granic, wiodą własne życie. Ich codzienność wpisana jest tu w opowieści o polskich, ukraińskich, rumuńskich czy węgierskich dworach chasydzkich. Różnorodny i przenikliwy, choć nigdy kompletny, obraz kultury chasydzkiej zapisany został na tle współczesnego Izraela. 

2. Polanim, K. Przewrocka-Aderet 

W Izraelu mówią o sobie „Polanim”. Choć od lat mieszkają we własnym, żydowskim kraju, w głębi siebie wciąż są związani z miejscem pochodzenia. Dzieli ich stosunek do Polski, uzależniony od roku i okoliczności wyjazdu, łączy sentyment do kultury i języka. I tęsknota za tym, co najlepiej im znane: zapachami, smakami, pejzażem, sposobem myślenia czy zachowania nieprzystającym do bliskowschodniej rzeczywistości. Na ślady tej tęsknoty, zwożonej do Izraela przez dekady, można trafić na każdym kroku. Autorka odnajduje niezwykłych Polaków i opowiada ich historie. Są tragiczne, sentymentalne, nieraz zabawne: czytamy o grupie Żydów, którzy w 1934 roku wyruszyli z Warszawy do Palestyny na rowerach, o włocławiance, która wiosną 1948 roku przygotowała ceremonię ogłoszenia niepodległości kraju, o telawiwskim Gomułkowie, zamieszkiwanym przez emigrantów z lat 50-tych, o polskich architektach uczestniczących w budowie Tel Awiwu. O tych, którzy do Polski wrócili, i o tych, którzy stworzyli sobie namiastkę Polski w Izraelu. W kraju tak odległym, a jednak tak bliskim, bo budowanym od podstaw przez ludzi ukształtowanych przez polską kulturę. 

3. Izrael już nie frunie, P. Smoleński 

Pasjonująca opowieść o państwie Izrael. Autor prowadzi nas po zaułkach izraelskich miast, po miasteczkach i kibucach, po plażach, knajpach i świątyniach. Wszędzie gdzie się da, w salonach i na bazarach, rozmawia z ludźmi. Słucha ich opowieści i pisze: o Fatimie i innych kobietach ze stowarzyszenia Sziruk jadących z misją do kobiet izraelskich, o życiu osadników w strefie Gazy i o likwidacji żydowskich osiedli, o chorobie zwanej „Syndromem Jerozolimy”, o rozpaczy i nadziei, o kibucu Beverly Hills na pustyni Negew, o murze oddzielającym Izrael od terytoriów palestyńskich i o życiu po obu jego stronach; o rabinach i sprzedawcach marihuany, o chasydach i tych, którzy przyjechali budować nowe państwo; o wierze i odchodzeniu od wiary, o polityce i codziennym życiu, o przełamywaniu lęku; o konfliktach i podziałach, o Izraelu Amosa Oza i Etgara Kereta; o zapachach i kolorach; o Żydach z Polski, Maroka, Rumunii, Jemenu, Ukrainy, Etiopii, o tym niezwykłym, unikalnym tyglu kultur, religii, czasów i obyczajów. Pisze o „idei, która była najpierw” i o ziemi, na której przyszło ją urzeczywistnić. 

4. Balagan. Alfabet izraelski, P. Smoleński 

Książka przedstawia różne spojrzenia na Izrael jako kraj na Bliskim Wschodzie, z historią – zależy jak kto liczy – trwającą lat siedemdziesiąt z haczykiem lub ponad pięć tysięcy. Granica dotyka Morza Śródziemnego i Czerwonego. Powierzchnia – dwadzieścia dwa tysiące kilometrów kwadratowych. Około dziewięciu milionów mieszkańców w 2020 roku. Izrael ma co najmniej jedną rzekę znaną na całym świecie (Jordan), jedno jezioro (Galilejskie), pustyń dość, za to miejsc świętych więcej niż gdziekolwiek indziej. Po ziemi Izraela chadzali prorocy: Abraham, Jakub i Dawid. Mieszkał tu Jezus, a Mahomet właśnie z Izraela odbył swoją podróż do nieba. Władali tą ziemią Żydzi, Egipcjanie i Babilończycy, Helleni, Rzymianie, Bizantyjczycy, rycerze krzyżowcy i Arabowie. Wtrącały się tu Turcja i Wielka Brytania. I znów Żydzi, którzy zmienili się w Izraelczyków, ale od jakiegoś czasu stają się na powrót bardziej żydowscy. Tak samo jak Arabowie mieszkający w Izraelu i na Zachodnim Brzegu stają się tam coraz bardziej arabscy. „I” jak Izrael mieści tyle, ile chyba żadna inna litera alfabetu. Właśnie o tym „I” jest ta książka. 

5. Żydzi naród historia religia, L. Trepp 

Książka autorstwa rabina Leona Treppa to znakomita encyklopedia wiedzy o Żydach i judaizmie. Autor przedstawia w zarysie dzieje swojego narodu, prezentując jego dorobek umysłowy i kulturalny. Omawia piśmiennictwo i literaturę żydowską, poczynając od starożytności (Biblia i Talmud) aż po czasy współczesne. Opisuje żydowskie święta i zwyczaje, wierzenia i symbole religijne. Znajdziemy tu także rozdziały poświęcone powstaniu i problemom współczesnego państwa Izrael, społeczności Żydów amerykańskich, nowoczesnym kierunkom w judaizmie, a także relacjom chrześcijańsko-żydowskim. Obecne wydanie, zawiera również informacje o żydowskiej mistyce (kabale) oraz debacie na temat Holokaustu.  

6. Izrael oswojony, E. Sidi 

Autorka napisała – z bardzo osobistej perspektywy – o swoim długim spotkaniu z krajem, gdzie w ekstremalnych warunkach klimatycznych, w cieniu wojen, ataków terrorystycznych i rakiet, wśród krańcowych różnic kulturowych, religijnych i etnicznych młody naród izraelski formuje się i zmienia z pokolenia w pokolenie oraz o roli, jaką przyszło wypełnić w tym procesie Żydom z Polski. W jej opowieści, tak jak w Izraelu, przeszłość realnie egzystuje w teraźniejszości, opis wydarzeń sprzed lat splata się z doniesieniami z pierwszych miesięcy tego roku. Poznajemy konkretnych ludzi, koleje ich losu i codzienność, to co ich łączy lub wręcz przeciwnie – mocno dzieli. Czytamy o miejscach, do których nam samym pewnie nigdy nie udałoby się dotrzeć. Ten świat może się nam wydać odległy i nieznany, ale rozpoznamy w nim także część naszej polskiej historii. I co naprawdę niezwykłe, odkryjemy, że dzielimy czasem… to samo wspomnienie. 

7. Święta Ziemia. Opowieści z Izraela i Palestyny, M. Gutowski 

Święta Ziemia to nie tylko „najbardziej pożądany kawałek pustyni”, cel religijnych pielgrzymek czy miejsce nieustannego wyniszczającego konfliktu. Zamieszkiwana przez Żydów, muzułmanów i chrześcijan Ziemia Święta, choć podzielona betonowym murem, dla tysięcy ludzi jest przede wszystkim domem. Każdy z bohaterów tej książki opowiada o swoim zwykłym życiu w niezwykłym miejscu. Autor zabiera nas w fascynującą podróż – od roztańczonego miasta, które nigdy nie śpi, przez rozmodloną Jerozolimę aż po niemal zrównane z ziemią, otoczone murem arabskie wioski. Ich historie układają się w wyjątkową opowieść o nieustannym balansowaniu na krawędzi, o wielkich namiętnościach i całkiem zwyczajnych marzeniach o spokojnym życiu. Dopiero patrząc na Ziemię Świętą oczami jej mieszkańców, można naprawdę zrozumieć jej paradoksy i docenić jej piękno. 

8. Oczy zasypane piaskiem, P. Smoleński 

Paweł Smoleński na nowo rusza w najbardziej „zapalne” tereny Palestyny i Izraela, w Jerozolimie, Gazie i wioskach na Zachodnim Brzegu. Niestrudzenie pyta, czy pokój jest wciąż możliwy. Patrzy na rosnący z każdym miesiącem mur separacyjny, czyta o kolejnych samobójczych zamachach, słucha o nienawiści i ludzkim cierpieniu. Reportaż oddaje emocje związane z obecną sytuacją na Bliskim Wschodzie oraz stanowi próbę zrozumienia obu stron konfliktu. 

9. Tel Awiw Noir, redakcja E. Keret, A. Gawron 

Jest to zbiór czternastu opowiadań składających się na portret niezwykłego miasta, zebranych przez Etgara Kereta i Asafa Gawrona. Pośród autorów znaleźli się: Gai Ad, Szimon Adaf, Gon Ben Ari, Silje Bekeng, Aleks Epsztajn, Julia Fermentto, Matan Hermoni, Joaw Kac, Dikla Kejdar, Gadi Taub, Lawie Tidhar i Antonio Ungar. 

10. Druga osoba liczby pojedynczej, K. Sayed 

Książka koncentruje się na Arabach mieszkających w Jerozolimie, przedstawiając ich codzienność oraz problemy, z którymi muszą się mierzyć. Skupia się na historii osób poszukujących miejsca w izraelskim społeczeństwie. Romans, którego być może nie było. Metodyczne adwokackie śledztwo i obsesyjne, mroczne pragnienie mordu i zemsty. Książka oddaje emocje i kompleksy bohaterów oraz arabskiej społeczności Jerozolimy, ale nie oszczędza zabawnych, ironicznych przytyków po każdej stronie najbardziej uporczywego konfliktu Bliskiego Wschodu. 

Poniższa lista wskazuje jedynie przykładowe pozycje, z którymi według nas warto się zapoznać. Jeśli znacie inne książki o Izraelu warte polecenia, zachęcamy do dzielenia się w komentarzach.